Chiều ngày 02/4/2026, tại Nghĩa trang liệt sĩ Kim Chính, xã Phát Diệm, Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam xã Phát Diệm cùng Đảng ủy, HĐND, UBND, Ủy ban MTTQ Việt Nam các xã: Kim Sơn, Chất Bình, Quang Thiện, Định Hóa, Lai Thành, Bình Minh và Kim Đông long trọng tổ chức Lễ viếng và tiễn đưa hài cốt Liệt sĩ Nguyễn Ngọc Ái, nguyên Uỷ viên Ban Thường vụ tỉnh Ninh Bình về nơi an nghỉ tại quê hương phường Hà Đông, thành phố Hà Nội.

Đoàn đại biểu các xã tham dự Lễ viếng.

Tham dự Lễ viếng về phía đại biểu xã Kim Sơn có đồng chí Đỗ Thị Nga, Bí thư Đảng ủy xã, Chủ tịch HĐND xã; đồng chí Vũ Văn Chung, Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã; đồng chí Nguyễn Cao Sơn, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND; Thường trực HĐND, Lãnh đạo UBND xã, trưởng các cơ quan, ban, ngành, đoàn thể xã.

Tại Lễ viếng, tiểu sử và quá trình hoạt động cách mạng của liệt sĩ Nguyễn Ngọc Ái, đã được ôn lại trong niềm xúc động và tự hào. Đồng chí Nguyễn Ngọc Ái tên thật là Phạm Văn Kích, Sinh năm 1915, quê ở làng Vạn Phúc, thị xã Hà Đông, nay thuộc phường Hà Đông, thành phố Hà Nội, trong một gia đình nông dân nghèo. Năm 1927, mới 12 tuổi đồng chí mồ côi cả cha mẹ, phải đi ở, do thông minh, hiếu học lại được người bác giúp đỡ, một buổi đồng chí làm việc, 1 buổi tranh thủ học tại trường Con Côi ở phố Hàng Bột (Hà Nội); vì ghét bọn cố đạo mua chuộc, đồng chí bỏ trường, học ở nơi khác và cùng bạn bè ủng hộ đoàn thể bí mật của Đảng. Để tránh bị địch khủng bố, đồng chí về quê làm ăn và hoạt động.

Năm 1936 quê đồng chí thành căn cứ của Xứ ủy Bắc Kỳ và sau đó xuất hiện Chi bộ cộng sản đầu tiên. Đồng chí hăng hái hoạt động, vận động thanh niên tham gia Đoàn thanh niên dân chủ, ra sức truyền bá tư tưởng cách mạng của Đảng. Trưởng thành trong cách mạng đồng chí trở thành đảng viên Đảng cộng sản Đông Dương năm 1939; đồng thời thoát ly gia đình, hoạt động dưới sự chỉ đạo trực tiếp của cơ quan Xứ ủy.

Đoàn đại biểu xã Kim Sơn do đồng chí Đỗ Thị Nga làm trưởng đoàn viếng anh linh Liệt sỹ Nguyễn Ngọc Ái và các anh linh Liệt sỹ tại Nghĩa trang Kim Chính, xã Phát Diệm.

Năm 1942 đồng chí tham gia Tỉnh ủy, đến năm 1945 là Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Chủ nhiệm Tỉnh bộ Việt Minh tỉnh Hà Đông, đặc trách khu Nam của tỉnh. Đến tổng khởi nghĩa, đồng chí góp phần lãnh đạo các huyện phía Nam tham gia cướp chính quyền thắng lợi ở tỉnh Hà Đông, đồng thời ra sức củng cố quyền làm chủ của quần chúng nhân dân.

Sau đó đồng chí lại tiếp tục nhận nhiệm vụ lãnh đạo xây dựng nền dân chủ mới và chuẩn bị điều kiện cho cuộc kháng chiến ở huyện Lương Sơn (tỉnh Hòa Bình cũ).

Cuối năm 1946 đồng chí được Trung ương điều về tỉnh Ninh bình làm Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, phụ trách huyện Kim Sơn và trực tiếp làm Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính huyện Kim Sơn. Tình hình Kim Sơn lúc này rất hiểm nghèo, nạn đói, giặc dốt hoành hành, bọn phản động đội lốt tôn giáo, ráo riết tổ chức lực lượng phá hoại cơ sở Việt minh. Đồng chí Nguyễn Ngọc Ái cùng tổ chức dựa vào quần chúng phát triển cốt cán, gây dựng thêm cơ sở, kiện toàn củng cố chính quyền, xây dựng đoàn thể cứu quốc.

Ngày 06/6/1947, một sự kiện trọng đại, mang bước ngoạt lịch sử của Kim Sơn đó là việc tổ chức hội nghị thành lập Đảng bộ huyện Kim Sơn – tại đình Tuy Lộc xã Yên Lộc. Đồng chí Nguyễn Ngọc Ái – ủy viên Ban Thường Vụ Tỉnh ủy thay mặt Tỉnh ủy Ninh Bình công bố Đảng bộ huyện Kim Sơn được thành lập gồm 21 đảng viên, Ban Chấp hành gồm 6 đồng chí; đồng chí Mai Văn Tiệm được chỉ định là Bí thư Huyện ủy lâm thời.

Thời kỳ năm 1947, bọn phản động điên cuồng chống phá Cách mạng một cách công khai, quyết liệt nhất, đẩy mạnh phá hoại trên quy mô lớn, chúng ngang nhiên thành lập khu tam giác an toàn Phát Diệm- Phúc Nhạc- Như Sơn để nuôi dưỡng bọn phản động, phá hoại công cuộc kháng chiến kiến quốc của nhân dân. Chúng gây ra hàng trăm vụ cướp phá giết người, đốt nhà rất man rợ. Đồng chí Nguyễn Ngọc Ái trực tiếp phát động và chỉ huy nhân dân phá các đường giao thông quan trọng để ngăn cản đường tiến công của địch, thực hiện phương châm “Phá hoại để kháng chiến” của Trung ương phát động. Ngày 8/9/1947, trong 1 cuộc đấu tranh chống bọn phản cách mạng, đồng chí Nguyễn Ngọc Ái đã anh dũng chiến đấu và hi sinh.

Trong hoàn cảnh kháng chiến gay go quyết liệt, được sự giúp đỡ của Đảng bộ và nhân dân huyện Yên Mô (nay là phường Tam Điệp) đồng bào ta đã đưa đồng chí Nguyễn Ngọc Ái về nơi an nghỉ cuối cùng trong lòng căn cứ địa. Tại đây, lễ truy điệu an táng đồng chí được cử hành trọng thể; cán bộ nhân dân Tam Điệp, đồng chí và đồng bào lương giáo huyện Kim Sơn (cũ) luôn thăm viếng bảo vệ, chăm sóc mộ phần đồng chí Nguyễn Ngọc Ái.

Các đồng chí Lãnh đạo xã Kim Sơn thắp hương lên phần mộ Liệt sỹ Nguyễn Ngọc Ái

Đến ngày 01/9/1984 sau khi được tỉnh chuẩn y, cấp ủy, chính quyền và nhân dân huyện Tam Điệp (cũ) thuận tình, thể theo nguyện vọng chung của đảng viên, cán bộ, nhân dân Giáo, lương trong huyện Kim Sơn (cũ), Huyện ủy, Ủy ban nhân dân huyện Kim Sơn (cũ) cùng thân quyến gia đình liệt sĩ, quyết định rước hài cốt đồng chí Nguyễn Ngọc Ái về án táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ huyện Kim Sơn - nơi đồng chí từng sinh sống, chiến đấu và anh dũng hi sinh. Từ đó, cấp ủy, chính quyền các cấp và nhân dân huyện Kim Sơn (cũ) luôn quan tâm tri ân, thăm viếng, tu sửa, tôn tạo phần mộ Liệt sỹ Nguyễn Ngọc Ái và các Anh hùng Liệt sỹ tại Nghĩa trang Liệt sỹ huyện Kim Sơn (cũ) nay là Nghĩa trang Liệt sỹ Kim Chính, xã Phát Diệm.

Sau nhiều năm an nghỉ tại Nghĩa trang liệt sĩ huyện Kim Sơn (cũ) nay là Nghĩa trang Liệt sỹ Kim Chính, xã Phát Diệm, theo nguyện vọng của gia đình và được sự đồng thuận của các cấp chính quyền, Đảng bộ, chính quyền xã Phát Diệm cùng các xã Chất Bình, Kim Sơn, Quang Thiện, Lai Thành, Định Hóa, Bình Minh và Kim Đông tổ chức trọng thể lễ tiễn đưa hài cốt liệt sĩ Nguyễn Ngọc Ái về quê hương.

Đây không chỉ là sự kiện mang ý nghĩa tri ân sâu sắc mà còn thể hiện tình cảm, trách nhiệm của Đảng bộ, chính quyền và Nhân dân huyện Kim Sơn (cũ) và các địa phương hiện tại đối với những hy sinh to lớn của Liệt sỹ Nguyễn Ngọc Ái.

Đại diện thân nhân gia đình Liệt sỹ Nguyễn Ngọc Ái phát biểu cảm ơn và thắp hương lên phần mộ Liệt sỹ Nguyễn Ngọc Ái.

Trong giây phút tưởng niệm thiêng liêng, các đại biểu và Nhân dân đã dành phút mặc niệm, kính cẩn nghiêng mình trước anh linh Liệt sĩ Nguyễn Ngọc Ái và các anh hùng liệt sĩ tại Nghĩa trang. Những vòng hoa tươi thắm, những nén hương thơm được dâng lên thể hiện lòng biết ơn vô hạn đối với những người đã hiến trọn tuổi thanh xuân cho độc lập, tự do của Tổ quốc.

Các đồng chí Lãnh đạo xã Kim Sơn trò chuyện thân tình cùng thân nhân Gia đình Liệt sỹ Nguyễn Ngọc Ái.

Việc tổ chức lễ viếng và tiễn đưa liệt sĩ Nguyễn Ngọc Ái về quê hương không chỉ là hoạt động tri ân mà còn góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, củng cố niềm tin, trách nhiệm của cán bộ, đảng viên và Nhân dân các xã Chất Bình, Kim Sơn, Quang Thiện, Phát Diệm, Lai Thành, Định Hóa, Bình Minh và Kim Đông trong công cuộc xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với sự hy sinh cao cả của các thế hệ đi trước.