Di tích lịch sử, văn hóa

  CẦU NGÓI PHÁT DIỆM – HUYỆN KIM SƠN


Du khách thập phương khi tới với Phát Diệm huyện Kim Sơn có lẽ sẽ bị ấn tượng với một Nhà thờ Phát Diệm uy nghiêm, sự kết hợp hài hòa giữa kiến trúc Phương Đông và Phương tây, và hẳn là thiếu sót nếu như không nhắc tới “Cầu Ngói” Phát Diệm nằm vắt ngang dòng sông Ân
 
Cùng với Chùa cầu ở Hội An, Quảng Nam, cầu ngói Thanh Toàn ở huyện Hương Thủy (Thừa Thiên Huế)  Cầu ngói Phát Diệm Huyện Kim Sơn là một trong những cây cầu có kiến trúc độc đáo còn lưu giữ và bảo tồn sử dụng tới ngày nay.
 
Được xây dựng năm (Nhân Dần) 1902. Cầu có dáng cầu vồng, hai bên lan can là hàng song gỗ xếp đều đặn chạy dọc thân cầu. Cầu chia làm 3 nhịp, 4 gian. Chiều dài là 36m, chiều rộng là 3m, cứ đều đặn khoảng 2m, xen giữa các hàng song gỗ là các cột gỗ cao vuông, bắt từ nền cầu lên tới mái tạo nên sự bề thế đỡ lấy hai mái. Trên mái lợp ngói đỏ, bên trong là hệ thống dui, mè cột kèo. Khi qua cầu du khách sẽ có cảm giác gần gũi thân thuộc như đang đứng trong ngôi nhà của người dân vùng bắc bộ. Trọng lượng cây cầu được chịu lực trên bốn cột trụ lớn. Cầu được sơn màu nâu đỏ ăn nhập với cảnh quan. 

Hình ảnh cầu ngói Phát Diệm

Trong suốt chiều dài lịch sử tồn tại, cây cầu đã được duy tu, sửa chữa nhiều lần, tuy nhiên theo thời gian Từng thanh lan can, cột chống đã in dấu thời gian. Mái ngói cũng được lợp lại để đảm bảo tính thẩm mỹ. Từ năm 1984 những mặt sàn bằng gỗ đã được thay thế bằng bê tông, Phía hai bên đầu cầu xây bậc tam cấp, nhằm đảm bảo sự tồn tại lâu dài của cây cầu, đến nay, cầu chỉ dành cho người bộ hành qua lại.
 
Huyện Kim Sơn tỉnh Ninh Bình thuở sơ khai là vùng đất sình lầy ven biển, cụ Doanh điền sứ Nguyễn Công Trứ (1778 – 1858)  đã có công lớn chiêu dân, lập ấp quai đê lấn biển. thành lập nên Huyện Kim Sơn từ năm 1829.  Công cuộc ấy diễn ra trong thời gian dài. cùng với việc lấn đất bãi bồi ven biển mở làng, ông đã cho xây dựng hệ thống thủy lợi để dẫn nước ngọt về thau chua rửa mặn. Sông  Ân chảy qua thị trấn Phát Diệm là một công trình thủy lợi được ông cho xây dựng trong nhiều năm, là dòng sông chính cung cấp nước cho nhân dân, ruộng đồng, tạo điều kiện thuận lợi cho đời sống nhân dân.

Hình ảnh cầu ngói năm 1954

Khi có dòng sông việc đi lại của người dân giữa hai bên bờ gặp nhiều khó khăn,  cụ Nguyễn Công Trứ đã cho xây dựng một cây cầu nối đôi bờ sông Ân. Ban đầu cầu được xây dựng bằng thân những cây gỗ to, những tấm gỗ lớn, phục vụ dân sinh. Do nhiều nguyên nhân cầu đã hư hại, đến năm 1902 cây cầu này được thay thế bằng cầu ngói này. Cầu ngói có kiến trúc xưa được xây dựng hoàn toàn bằng gỗ, bên trên lợp ngói…Đến nay cây cầu vẫn giữ được hình dáng và những kiến trúc độc đáo như trước, ngày ngày vẫn in bóng xuống dòng sông, vẫn là hình ảnh in sâu trong tiềm thức của nhưng người dân Địa phương. Cầu ngói không chỉ có chức năng giao thông qua lại như bao cây cầu khác mà còn như một biểu tượng văn hóa thân thuộc.

(Hình ảnh Phía biên trong cầu ngói)

 Để gìn giữ và tôn vinh những công lao đóng góp của người xưa, để giữ lại một hình ảnh đẹp cho quê hương Kim Sơn, Đảng bộ và nhân dân huyện Kim Sơn có nguyện vọng đề nghị UBND tỉnh xếp hạng Cầu ngói Phát Diệm là di tích lịch sử văn hóa cấp Tỉnh trong thời gian tới.
 

Quang Huy - Trung tâm Văn hóa - Thông tin - Thể thao huyện